Ay Tutulması: Anlamı, Türleri ve Yaklaşan Tarihler

Kosmo tarafındanKosmo yorumlarını nasıl hazırlıyor?

Ay tutulması, Dünya Güneş ile dolunay arasına hizalandığında ve Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düştüğünde oluşur. Yalnızca tam Ay tutulması Ay’ın tamamını kızılımsı bir renge büründürür; parçalı tutulmada Ay’dan karanlık bir ısırık alınmış gibi görünür, yarı gölgeli tutulmada ise Ay yalnızca hafifçe kararır. 2027’deki üç Ay tutulmasının da türü yarı gölgelidir; 20 Şubat, 18 Temmuz ve 17 Ağustos tarihlerinde gerçekleşirler. Bu yüzden kırmızı bir Ay değil, en fazla hafif bir gölgelenme bekle.

Dünya’nın gölgesinin iki bölümü vardır

Güneş ışığının oluşturduğu her gölge gibi Dünya’nın gölgesinin de karanlık bir çekirdeği, yani tam gölgesi ve soluk bir dış kuşağı, yani yarı gölgesi vardır. Tutulmanın türü, Ay’ın hangi bölümden geçtiğine bağlıdır. Ay yalnızca Dünya’nın gölgesinden geçtiği için gezegenin gece tarafında bulunan ve Ay’ı ufkun üzerinde gören herkes aynı tutulmayı aynı anda izleyebilir. Bu da her Ay tutulmasının Dünya’nın yaklaşık yarısından görülebilmesi demektir. Çıplak gözle, dürbünle veya teleskopla bakmak güvenlidir.

Tam, parçalı ve yarı gölgeli

Ay tutulması türleri
Tür	Hangi gölge etkili?	Ne görmeyi bekleyebilirsin?	Ay kızılımsı olur mu?
Tam	Ay’ın tamamı tam gölgenin içindedir	Ay kararır ve genellikle turuncudan kırmızıya uzanan bir renkte parlar	Evet
Parçalı	Ay’ın bir bölümü tam gölgeye girer	Geri kalanı parlak kalırken karanlık bir ısırık büyür, ardından küçülür	Ay’ın tamamında değil
Yarı gölgeli	Ay yalnızca yarı gölgeden geçer	Genellikle fark edilmesi zor, hafif bir grileşme	Hayır

Tam tutulma Ay’ı neden kırmızıya çevirir?

Ay tam gölgenin içindeyken bile bir miktar güneş ışığı Dünya’nın atmosferinden geçerek ona ulaşır. Yol boyunca mavi ışık saçılırken turuncu ve kırmızı ışık ilerlemeye devam eder; gün batımlarının kırmızı görünmesinin nedeni de budur. Tam tutulma sırasındaki Ay’a rengini bu süzülmüş ışık verir. Atmosferimizde ne kadar çok toz veya bulut varsa Ay o kadar kırmızı ya da karanlık görünebilir. Yarı gölgeli tutulma bu aşamaya hiç ulaşmaz; bu yüzden halk arasında kullanılan kanlı Ay adı yalnızca tam tutulmalar için geçerlidir.

Neden her dolunayda tutulma olmaz?

Ay’ın yörüngesi yaklaşık beş derece eğiktir; bu yüzden dolunayların çoğunda Ay, Dünya’nın gölgesinin hemen üstünden ya da altından geçer. Tutulmalar yalnızca dolunay, iki yörüngenin kesiştiği noktaların yakınında gerçekleştiğinde olur. Ay ve Güneş tutulmalarının yaklaşık iki hafta arayla çiftler hâlinde gelmesinin nedeni de budur: 2027’de 6 Şubat’taki halkalı Güneş tutulmasını 20 Şubat’taki Ay tutulması izler; 2 Ağustos’taki tam Güneş tutulması ise 18 Temmuz ve 17 Ağustos’taki Ay tutulmalarının arasında yer alır.

2027’nin üç Ay tutulması

2027’deki yarı gölgeli Ay tutulmaları, NASA’nın Evrensel Zaman cinsinden tahminleri
Tutulmanın en büyük evresi	Yarı gölgeli evre (UT)	Yarı gölge büyüklüğü	Ne beklemeli?
20 Şub 2027 23:13 UTC	21:12 – 01:13 (ertesi gün)	0.927	Üçünün en derini: en büyük evre civarında Ay’ın bir tarafında hafif bir gölgelenme fark edilebilir
18 Tem 2027 16:03 UTC	15:57 – 16:09	0.0014	Yüzyılın en küçük yarı gölgeli tutulması: Ay yaklaşık 12 dakika boyunca gölgeye ancak teğet geçer; bu nedenle gözle görülür bir değişiklik olmaz
17 Ağu 2027 07:14 UTC	05:24 – 09:03	0.546	En fazla hafif bir gölgelenme; birçok kişi hiçbir fark görmez

Yarı gölge büyüklüğü, Ay’ın çapının yarı gölgeye giren oranıdır; dolayısıyla 1’e yakın bir değer daha derin bir tutulma anlamına gelir. NASA, Şubat tutulmasının Amerika kıtalarından, Avrupa, Afrika, Asya ve Avustralya’dan; Ağustos tutulmasının ise Amerika kıtalarından, Batı Afrika’dan, Batı Avrupa’nın bazı kesimlerinden, Avustralya, Yeni Zelanda, Rusya’nın doğusu ve Güneydoğu Asya’dan görülebileceğini belirtir. Kuramsal olarak Temmuz tutulması, merkezi Batı Avustralya olan gece tarafına denk gelir; ancak görülemeyecek kadar hafiftir. Kendi bölgen için aşağıda bağlantıları verilen NASA haritalarını kontrol et; Kosmo bulunduğun konum için görünürlük hesaplamaz.

Dolunay ile tutulma aynı an değildir. U.S. Naval Observatory, Şubat dolunayını 20 Şubat günü saat 23:23 UTC olarak verirken NASA tutulmanın en büyük evresini 23:13 UT olarak belirtir. Evre, gök boylamı açısından bir hizalanma anıdır; tutulma ise Ay’ın Dünya’nın gölgesinin merkezine ne kadar yakın geçtiğine bağlıdır.

Astrolojide Ay tutulmaları

Bu, yukarıdaki astronomi bilgilerinden ayrı, dilersen yararlanabileceğin sembolik bir yorumdur. Astrologlar Ay tutulmasını etkisi yoğunlaşmış bir dolunay olarak yorumlar ve geleneksel olarak haritada düştüğü alandaki bitişler, bırakma ve duygusal netlikle ilişkilendirir. 2027’de tutulan Ay, 20 Şubat’ta yaklaşık 2 derece Başak’ta, 18 Temmuz’da 26 derece Oğlak’ta ve 17 Ağustos’ta 24 derece Kova’da bulunur. NASA astrolojik anlamları onaylamaz; hiçbir tutulma bir ayrılığa, karşılaşmaya veya başka bir kişisel olaya neden olamaz.

Sık sorulan sorular

Ay tutulmasına bakmak güvenli mi?

Evet. Güneş’e değil Ay’a baktığın için özel bir gözlük gerekmez.

Ay 2027’de kırmızıya dönecek mi?

Hayır. 2027’deki üç Ay tutulmasının da türü yarı gölgelidir; kızılımsı Ay’ı yalnızca tam Ay tutulması oluşturur.

Yarı gölgeli tutulmada neden hiçbir şey görmedim?

Yarı gölge soluktur ve gözler parlaklıktaki yavaş değişimlere uyum sağlar. Sığ yarı gölgeli tutulmalar çoğu zaman sıradan bir dolunay gibi görünür.

2027’deki tüm tutulmaları tek tabloda görmek için 2027 tutulma takvimi rehberine bak; Ay’ın Dünya üzerindeki gölgesi için Güneş tutulması rehberini oku.